نمايندهٴ يك موٴسسهٴ بانكي معروف در اختيارش بوده است. برخي از اين اسناد شناسايي و كشف شده است و معلوم ميشود كه منقولات پگولوتي از آنها هميشه دقيق نبوده است.1 هرچند تنها نسخهٴ موجود (كه در سال 1472 در فلورانس به اهتمام فيليپو دي نيكلايو فرسكوبالدي استنساخ شده) دوبار از روي نسخهٴ اصلي تجديد كتابت شده و تفاوت ميان آن و اسناد ممكن است ناشي از بيدقتي كاتبان بوده باشد.
تأثير اين كتاب وسيع بود، ولي پيش از گفتوگو از آن بايد از كتاب ديگري از همان نوع ذكري كنم، كه تقريباً همزمان با آن بود (پس از سال 1345)، يعني
تعرفهها و اوزان و مقادير تجارتي در جهان. اين كتاب، اگر نه تماماً، بخشي مستقل از كتاب پگولوتي بود و شباهت ميان دو متن را بايد ناشي از اشتراك مآخذ آنها دانست.
جوواني دي آنتونيو دا اوتسانو در كتاب راهنماي بازرگاني خودش، كه در سال 1422 تأليف كرد، و جورجودي لورنتسو كياريني در رسالهٴ درباب
قواعد و مقررات بازرگاني (كه اندكي پس از تأليف در سال 1481 در فلورانس چاپ شد)، از كتاب بازرگاني پگولوتي استفاده كردند. كتاب كياريني در
رسالهٴ حساب لوكا پاتچولي (ونيز 1494) نقل شده است. توجه به اين نكته جالب است كه پگولوتي (برآمدنش 1340)، اوتسانو (برآمدنش 1442)، كياريني (برآمدنش 1481) همه اهل توسكاني بودند. كتاب پاتچولي معرفي اين نوع جديد از كتابها، يعني راهنماي بازرگاني را به عالم ادبيات كامل كرد.
يادداشـت راجع به فرانچسكو داتيني (متوفا 1410)
گمان ميكنم بايگاني بانك باردي يكباره از ميان رفت، مگر چند دفتر كل؛ ولي اسناد ديگري دربارهٴ موٴسسات بازرگاني آن عصر در دست است؛ مثلاً اندكي پس از ورشكستگي بانك باردي، جادوگر مالي ديگري در فلورانس ظهور كرد بهنام فرانچسكو دي ماركو داتيني، متولد حدود 1335 در پراتو (نزديك فلورانس)، متوفا 10 اوت 1410 در پراتو. فرانچسكو تعدادي موٴسسات بازرگاني را از خانهاش در پراتو و دفترش در فلورانس اداره ميكرد و شعباتي در آوينيون، بارسلون، مايوركا، بلنسيه، جنوا و پيزا داشت. بايگاني او حفظ، طبقهبندي و بررسي شده است.
نيكـولـو دا پُـگيبـونـزي
نيكولو دا پُگيبونزي.2 جهانگرد ايتاليايي، راهب دومينيكي. در ربع اول سدهٴ چهاردهم در